+ - x
 » دسته ها
 نقد
 گفتگو
 فلسفه
 طنز
 سیاست
 زیستنامه
 روانشناسی
 خودشناسی و عرفان
 جامعه شناسی
 پنجره
 پژوهش
 برگردان
 اندیشه
 ادبیات
 اجتماعی

 » دیگر نگاشته ها
 رباعیات روز
 گفتار هشتم: آگاهی، زیبایی و رهایی در آینۀ ذهن عارفان و
 گفتار چهارم: آگاهی، زیبایی و رهایی در آینۀ ذهن عارفان و
 لطیف ناظمی، شاعری از تبار درختان
 اسلام ستیزی
 انسان در" گلنار و آینه"
 داستان جدایی نادر از سیمین
 قسیم اخگر مسافر سرزمین توفان ها
 صبح صادق ندمد تا«شب یلدا» نرود
 پارس و هشتاد سال مصادرۀ فرهنگی

۰.۰
امتیاز: ۰.۰ | مجموع آراء: ۰
سعادت پنجشیری

بلبل عرشند سخن پروران
باز چه مانند به آن دیگران
پردۀ رازی که سخن پروریست
سایۀ از پردۀ پیغمبریست۱

هنر سخنوری یا فن سخنرانی سفینۀ القاء سخن است. سخنی که پیام واندیشۀ را در محمولۀ باطنی و بار عاطفی خود حمل میکند. واین عملیه برقرار کنندۀ یک ارتباط معنوی و منوی دوسویه بین سخنران و شنوندۀ آن است.
سخنوری، هنر اشاعۀ کلام است در زیبائی آن. و سخنور هنرمندیست که خودرا درسیما ودل ودیدۀ شنوندۀ زیبا پسند میکارد. حس انگیزی و رابطه سازی میکند. و مستمع را در هالۀ از مطالب بکر، نغز ، زیبا ، با طراوت وتازه ذوقمندانه درموقعیت اختیار به پذیرش ایده های خود میدهد. واز درز پنجرۀ نورین الفت و معنا بر او می تابد تا رگ هایش را گرم وخونش را به سمت مطلوب به گردش ومیلان آورد.

نار خندان باغ را خندان کند
صحبت مردانت از مردان کند ۲

سخنوری ، روح دادن در کلام (واژه ها) وتعبیه کردن آن در بیان است.
سخنوری، موج آفرینی سپاه معنی در قدرت ضربتی افادۀ آن است تاعاطفه انگیزانه ذهن و حواس شنونده را اسیر بگیرد.

بسیج سخن گفتن آنگاه کن
که دانی که در کار گیرد سخن ۳

سخنوری ، به واژه ها آهنگ بخشیدن و حرکت ، و در آهنگ جذبه دادن و تاثیر است در موقع ومقام مناسب به صورت نرم، فاصله دار و مهربانانه ، با تلفظ مسموع حروف صدادار. تا جان و آوای حروف خودرا در افاده به ظهور برساند. خود داری از جدی شدن تاکیدی و احکامی، برش بیشتر به کلام می بخشد.

ایدل به ادب بنشین بر خیز ز بدخویی
زیرا به ادب یابی آن چیز که میگویی ۴

نخستین معلم فرهنگی ورهنمای ما پیامبر اکرم (ص) است که قرآن کریم برایش نازل گشت و به وی ظهور ودرخشندگی سرمدیی نبوت داد. این کلام مقدس اللهی در سورۀ بقره، آیۀ ۸۳ چنین هدایت میفرماید: « و با مردمان به نیکی سخن بگوئید».
و در روشنی انداز این آیۀ مبارک حدیثی از حضرت پیامبر اکرم (ص) است که: « صحبت کردن با نرمی و خوش اخلاقی، نیکی است و نوعی صدقه است». و اینهم معروف است که:

سخن سنجیده گو تا دوست را دشمن نگردانی
ز حرف بی مروت آشنا بیگانه میگردد

سخنوری، حلول سخنور در سخن است. یعنی که سخنور در روان سخن خود به حرکت بیافتد. و بداند که سخن او معرف هویت و هیأت اوست، نه او معرف سخنش. کلامش باید او را بیشتر محبوبیت و بزرگی ببخشد. حلول سخنور در کلام و ظهورش در بیان به تاثیر پذیری شنونده اش از او می انجامد. ولی در اوج این موفقیت بازهم قابل ستایش کسی - واژه آفرینی- است که این قدرت بیان و جذبات نهان را در کلامش نهاده است. تحسین برای سخنور غرور شکن وتواضع افزای او باشد.

مشو غره بر حسن گفتار خویش
به تحسین نادان و پندار خویش ۵

سخنوری ، از سخن سنجی و سخندانی به معراج میرسد. داشتن پاسخ کوتاه، جامع و مانع بهتر و ستوده تر از اطالۀ کلام است. با تأمل سخن گفتن و پاسخ دادن به سوالات ، درهر گونه شرایط تضمین گر اعتلای حیثیت معنوی سخنور است.

هر که تأمل نکند در جواب
بیشتر آید سخنش نا صواب ۶

سخنوری ، لحظه یابی برای بیان سخن موثر و ذوق انگیز برای خاطر مستمع است. تا بتواند با شنونده رابطۀ حسی زنده بر قرار کند.

حکایت بر مزاج مستمع گوی
اگر خواهی که دارد با تو میلی
هران عاقل که با مجنون نشیند
نباید کردنش جز ذکر لیلی ۷

سخنوری، فصاحت و بلاغت کلام است در راستای روشنگری. تا سامع آنرا با ذوق و شوق تمام بنوشد. مثلی که یک تشنه در حرارت گرما آب سرد زلالی را از دست شما مینوشد و کاملا رفع تشنگی خود را احساس میکند. و رضایتی برایش دست میدهد. و خیلی مهم است که این نوشابه به نحو مطلوب و خواستنی با رعایت سلیقه توسط خدمتگذار خوشگل، ظریف و حساس (یا فراهم کنندۀ آن) در یک گیلاس شیشه یی و پاک و پطنوس نکلی و گلدار تعارف گردد. و اگر قرار باشد که آب را از کوزه و یا سردابه بگیرید و توسط آبگیر چوبی و یا گلی پیشکش کنید، نه تنها اینکه رفع تشنگی نمیکند، بلکه کراهت آفرین طبع تشنه نیز میگردد. بهتر است کلمات پر مفهوم و باور انگیز که تشنگان معانی و معلومات را بیشتر تحریک به نوشیدن کند در مظروف سخن جا داده شود.
سخنوری، هنر مجلس آرائی است. و نبض محفل و گردانندگی را در دست گرفتن. سخنور بایستی قادر باشد تا به آسانی و بدون تغیر عنوان موضوع، نگاه و شنای خود و جستن از یک شاخه به شاخۀ دیگر، رفع ملالت شنونده کرده بتواند.

سخنوری، احیای صداقت، باور و اعتماد به سخن است. وس خن بایستی از راستی و درستی کامل برخوردار باشد. این حکمت کلام به سخن ارزش جاویدانگی و جذبات تاثیر پذیری و به سخنور مقام حکیمی می بخشد. نباید حقیقت در سخنوری فدای مصلحت شود. سعدی شیرین بیان نکتۀ خوب و آموزندۀ دارد:


تا نیک ندانی که سخن عین صوابست

باید که بگفتن دهن از هم نگشایی

گر راست سخن گویی و در بند بمانی
به زانکه دروغت دهد از بند رهایی

سخنوری ، لمس واژه و تماس کلمات با تمام وجود و بیان آن در وسعت کل احساس است. و چنین حرف و
کلامی با جذبات مقناطیسی باور وجود سخنران به تسخیر شنونده میپردازد.
روزگار ثابت کرده است که این شیوۀ لازمۀ کار هر هنرمند با وقف و عاشق پیشه در خیابان یکطرفۀ زندگی برای رسیدن به قلۀ توفیق هنر است.
اگر آموخته ایم تا دیگری از ما بیآموزد، حتماً در شعاع لایزری کلام و اعجاز هالۀ مهر و محبت سخنوری، این رسالت را میتوانیم بسر برسانیم.
اینک با بیتی از حضرت حافظ (رح) این مبحث را به پایان میبریم تا آغاز دیگری داشته باشیم در زاویۀ دیگر این مبحث.

تو گر خواهی که جاویدان جهان یکسر بیارایی
صبا را گو که بردارد زمانی برقع از رویت

****

۱. از حکیم نظامی گنجوی.
۲. از مثنوی معنوی مولوی، دفتر اول.
۳. از گلستان سعدی-.
۴. از مثنوی معنوی مولوی.
۵. از گلستان سعدی.
۶. از گلستان سعدی. ص ۱۷۷.
۷. از گلستان سعدی. ص ۱۸۷.


دیدگاه ها   پنهان نمودن

تا کنون دیدگاهی بر این متن نوشته نشده است. برای نوشتن دیدگاه از فورم پایین استفاده نمایید.

 نام *
 سایت  
 پست الکترونیکی  
 *