+ - x
 » دسته ها
 نقد
 گفتگو
 فلسفه
 طنز
 سیاست
 زیستنامه
 روانشناسی
 خودشناسی و عرفان
 جامعه شناسی
 پنجره
 پژوهش
 برگردان
 اندیشه
 ادبیات
 اجتماعی

 » دیگر نگاشته ها
 انسان در" گلنار و آینه"
 طالبان نکتایی دار از طالبان مسلح خطرناکترند!
 اسلام ستیزی
 در مراسم اعدام آفتاب
 نهیلیسم مدرن - پسایند جریان های سیاسی
 عقل گرایی یا مدرنیته
 جلد دوم امپراتور
 داستان جدایی نادر از سیمین
 ما و کُتلهای اندیشه های ژرف
 دفتر در قطر صدا در پاکستان

۰.۰
امتیاز: ۰.۰ | مجموع آراء: ۰
بروس هولند راجرز

برگردان ِ خسرو مانی

ریالیسم جادویی مبدل شده است به مصطلحی بی اهمیت. نخست، هنگامی که برای توصیف ِ کار ِ برخی از نویسنده گان ِ آمریکای لاتین، و سپس شمار ِ کمی از نویسنده گان ِ جاهای دیگر ِ جهان، به کار رفت معنایی ویژه داشت که نقدگران از آن بهره می بردند. اگر کسی فهرستی از کارهای تازه ی نوشته شده به این شیوه ترتیب می کرد، برخی از ویژه گی ها به گونه ی مشترک در آنها یافت می شدند. این مصطلح، همچنین به آرایشِ معینی از شگردها اشاره داشت که نویسنده گان می توانستند آنها را به گونه ی ویژه به کار ببرند. اینک این واژه ها چندان ساده انگارانه به کار رفته اند که با " ریالیسم جادویی" خواندن ِ شیوه ی یک کار، معنایی بسیار روشن- از این که کار چگونه خواهد بود- به خواننده منتقل نمی شود.
اگر این روزها، ویراستار ِ مجله یی خواستار ِ پذیرش ِ کارهایی به شیوه ی ریالیسمِ جادویی شود، در واقع آن چه می خواهد بگوید این است که وی نیازمند ِ دریافت ِ فانتزی معاصرِ نوشته شده مطابق سنجه ی عالی ادبی است- برای آنانی که " ادبیاتِ گریزنده" را نمی خواهند. و این برچسب ِ بازاریابانه است و کوشش برای دست و پا کردن ِ اعتبار برای بخشی از خواننده گی های معتبر کارهای ذهنی.
من بهره جستن از برچسب ها را برای این که خواننده گان راحت باشند، نمی نکوهم؛ همچنان که به کار کشانیدن ِ آنانی را که ممکن بود در غیرِ آن صورت، به گونه ی نامناسبی آن کار را ترک بکنند. اما با کاربرد ِ بیش از اندازه ی این مصطلح، ما شاخه یی مهم از ادبیات را مبهم ساخته ایم. بسیار مهم تر از این، از دیدگاه من، دشواری دیگری را برای نویسنده گان نوپا آفریده ایم: دریافت ِ ابزارهای ریالیسمِ جادویی چونان مجموعه یی مشخص که برای آنان اجازه ی آفرینش ِ کاری را می داد که شیوه های ویژه ی نگریستن به جهان را نقش می پرداخت. اگر نویسنده گان صد کاری را که برچسبِ ریالیسمِ جادویی خورده اند بخوانند، با چنان ملغمه یی رویاروی خواهند شد که اقلیتِ آن کارهایی را که به چیزی دگرگونه مشغول اند، نخواهند شناخت؛ چیزی که شاید آن نویسنده گان خود آزمودنِ آن را خواستار باشند.
پس، ریالیسمِ جادویی چیست؟
نخست این که شاخه یی است از داستانِ جدی. یعنی: گریزنده نیست. بگذارید روشن تر گپ بزنم: من از داستانِ گریزنده خوش ام می آید. برخی از نوشته های ام نیز از این جنس اند. با "سی. اس. لویس" موافق ام، هنگامی که در می یابد تنها کسی که لزوما با گریز مخالف است، زندانبان است. سرگرمی، نمایش دادن برای نخستین بار، خوشمزه گی... این ها دلیل های خوبی برای خواندن و نوشتن اند. کار داستانِ جدی اما، گریز نیست؛ تعهد است. داستان جدی کمک می کند تا جهانِ مان را نامگذاری کنیم و جای خویش را در آن دریابیم. حقیقت را می جوید و یا منتقل می کند.
البته، تمامی گونه های داستان می توانند به حقیقت ها برسند. برخی از داستان های علمی و فانتزی چنین می کنند؛ اما جدی اند. برخی از آن ها گریزنده اند. ریالیسم جادویی اما، همواره جدی است و هرگز گریزنده نیست. چرا که کوششِ انتقال دادنِ واقعیت ِ یک یا چند جهان بینی ی ِ است که اکنون وجود دارند و یا وجود داشته اند. ریالیسمِ جادویی گونه یی از ریالیسم است، اما متفاوت از ریالیسمی که امروزه در بیشتر بخش های فرهنگ ما آزموده می شود.
داستانِ علمی و فانتزی همواره ذهنی اند. آنها همواره مسلم می انگارند که برخی از جنبه های واقعیت ابژکتیو بودند. چه واقع می شد اگر روح های خبیث وجود می داشتند؟ چه واقع می شد اگر ما می توانستیم تندتر از نور سفر کنیم؟
ریالیسمِ جادویی نه ذهنی است و نه به ساماندهی تجربه های اندیشیده شده می پردازد. به جای آن، به نویسش ِ قصه هایی می پردازد از چشم اندازِ مردمی که در دنیای ما می زیند و واقعیتی متفاوت از آن چه ما ابژکتیو می نامیم را می آزمایند. اگر در داستانی از این گونه، شبحی وجود داشته باشد، امری تخیلی نیست. آشکار سازی واقعیتِ مردمی است که به شبح باور دارند و آن را به گونه ی واقعی آزموده اند. داستانِ نوشته شده به این شیوه، دنیای واقعی مردمی را به تصویر می کشد که واقعیت شان متفاوت از ما است. نه تجربه یی اندیشیده شده است و نه ذهنی سازی. ریالیسمِ جادویی می کوشد برای ما دنیا را از چشم دیگران نشان بدهد. هنگامی که اثرگذاری می کند، همچنان که به باور ِ من در رمان ِ " جشن" لزلی مرمون سیلکو، برخی از خواننده گان چندان ژرف به زیستن در این واقعیتِ دیگر می پردازند که عنصرهای ناواقعی داستان، همچون جادوگران، بسی دیرتر از به پایان رسیدنِ کتاب به گونه ی وحشت آوری واقعی می نمایند. فانتزی یی در مورد جادوگران هند جنوب غربی، به شما این اجازه را می دهد که کتاب را با اندکی لرزش اما اطمینان ِ دوباره از این که آن چه خوانده اید ساخته و پرداخته شده است، کنار بگذارید. ریالیسمِ جادویی شما را با این فهم ترک می گوید که دنیای جادوگران، دنیایی است که مردم به گونه ی واقعی در آن می زیند؛ و این احساس که شاید این دیدگاه درست باشد.
تنها هنگامی که مردم ِ باورمند به جادوگران را همچون ابتدایی ها یا ابله ها بپنداریم ، می توانیم ریالیسم ِ جادویی را چونان فانتزی بخوانیم. ادبیات اما، در متعالی ترین گونه اش، خواننده را به آزمودنِ غمخوارانه ی دنیا فرا می خواند؛ به گونه یی که بسیاری از همنوعان ما به آن می نگرند.
سه پیامد مهم وجود دارند که از طریق آن ها ریالیسمِ جادویی به انتقالِ این جهان بینی متفاوت می پردازد. این پیامدها به راههایی پیوند می خورند که در آن ها جهان بینی گفته شده، از نگرش ِ ابژکتیو ( تجربی، پوزیتویست) متفاوت دانسته می شوند. در این واقعیت های دیگر، زمان خطی نیست؛ علیت ذهنی است؛ و امر جادویی و امر هنجاری یکی و همگون اند.
ساختارِ رمان صد سال تنهایی گابریل گارسیا مارکز را بنگرید. چنان که خواننده گان از نخستین برگ، که با جوخه ی آتش آغاز می شود و سپس پس نگاهی( flashback) بسیار بسیار دور می اندازد، در می یابند که زمان در جهان بینی ریالیسمِجادویی همواره به پیش حرکت نمی کند. گذشته ی دور در هر دمی حاضر است و آینده پیش از این واقع شده است. جابجایی بزرگ در توالی زمان ِ روایت، بازتاب دهنده ی واقعیتی است از آینده ی بیرون ِ زمان. و این توضیحی است برای اشباح و هشدارهای پیشینی و این احساس که زمان، به جای این که یک پیشرفت باشد تکراری است بزرگ. در رمانِ گارسیا مارکز، برخی از حادثه ها برگشتن به کانون ِ امروز را پی می گیرند.
چنان که از روی علیت، نگرشِ ابژکتیو بر این باور است که عاطفه ی یک انسان یارای کشتن کس دیگری را ندارد. ما چندان فرسختانه بر این امر باور داریم که جهان بینی یی که در آن عاطفه نیروی کشنده است ، نمی تواند ما را مجاب کند


دیدگاه ها   پنهان نمودن

تا کنون دیدگاهی بر این متن نوشته نشده است. برای نوشتن دیدگاه از فورم پایین استفاده نمایید.

 نام *
 سایت  
 پست الکترونیکی  
 *